Sprouting seeds

We all know the advantages of giving sprouted seeds to our birds.

By sprouting the seeds we increase their nutritional value with a factor 300, a real energy boost because  of the present glucose, fructose, enzymes, vitamins C, E and B, beta carotene, proteins, anti oxidants and non phytate bound minerals.

As to canaries, we do not need a special sprouting mix. Regular rapeseed will do the job as it sprouts fast and it has the perfect amino acid score, just like eggs do.

How do we do it?

Often I read reports some people let soak their sprouting mix overnight, to me this seems way too long, as in this way the seeds are drowned. Everybody is afraid of fungi growing into the sprouting mix, and they are right. Just remember what happened in Germany with the growth of a toxin producing E. Coli.

There are several  ways for sprouting seeds.

The first one is the one used by Phil Warne.

Just take the amount of sprouting seeds needed and rinse well with regular tap water.

Then take a bowl in which you put water with regular bleach, one teespoon (= 5 ml) to 2 liters  of water. Let this soak for 4 hours, and rinse well. After this rinse well with water 4 times a day till the little sprouts appear.

Another method uses Virkon S instead of regular bleach.

Take a bowl of 2 liters water and put in round 3 grams of Virkon S. Let it soak for 4 hours, but after this do not rinse with regular water, but just drain the water with a sieve. If the mixture becomes too dry one can repeat the act of soaking the mix in water with Virkon S for a few minutes. The advantage of this method is Virkon S inhibiting the growth of bacteria and fungi. Remember Virkon S only looses 10% of its activity after 7 days.

If you are able of getting the sprouting mix dry, one can put it in the freezer to save it for future use.

A last new method uses F 10, an antiseptic used by vets in the sprouting mix.

Just add 1 ml to 1 liter of water, and follow the instructions just like the Virkon S method.

Hope this helps,

Dr Jan Vanderborght  

Cock fertility and fatty acids

Human sperm does contain lots of polyunsaturated fats, of the kind of omega 3 fats. In contrast to this, avian sperm does contain mainly fats of the omega 6 series. As these fats cannot be synthesized in the body they have to be supplied in their food. As fertility has decreased over the last 30 years every external factor which could contribute to this needs our attention.

Birds differ with many species as they demonstrate internal fertilization and the testis are inside the body, with a temperature of 41-43°C.  Another aspect is sperm stays up to 2 weeks in the uterovaginal glands of the hen, from which sperm is released daily to the upper oviduct and fertilization site. Avian sperm, just as human sperm does contain many lipids, mainly in the cell wall, and is made up for up to 80% of phospholipids and 20% free cholesterol. Of these phospholipids most are polyunsaturated fats. If we look at the omega 3 to omega 6 ratio, human sperm has a high ratio in contrast to birds having a very low ratio. This cannot be explained by diet differences between humans and birds, so these are species specific.

Detailed scientific information about all kind of fats can be found on the internet, but in this article I want to explain why some oils are better as to others and why. The main omega 6 fats in avian sperm are linoleic acid, arachidonic acid and DTA (22:4 n6).

It has been proven that dietary changes in the food regimen of birds can improve lipid composition of avian sperm. But together with this the susceptibility of oxidation of these fats increase, by which antioxidant status has to be altered too. It is at this point where vitamin E comes along, together with selenium in the prevention of oxidation of sperm lipids. Vitamin E levels have to be around 200mg per kilo of food for this. Thus, vitamin E, known as the fertility vitamin, performs its action as to fertility.

The importance of these omega 6 fats can be explained on four levels.

One is they make up the most important structural component of the sperm itself, mainly in the membrane, as a structural component, but also very important for sperm motility. Inadequate provision leads to impaired differentiation and in worse cases the inability to produce sperm. The older the cock bird the more important!

Two, they prevent sperm from dying too fast, these fats protect the sperm from degradation as they reside in the uterovaginal glands for up to 2 weeks.

Third, supplementation of these fats stimulates spermatogenesis.

Four, they are very important in the hormonal control of spermatogenesis. Brain lipids are mainly polyunsaturated fats, especially DTA, and as we all know longer daylight hours stimulate the birds for breeding, in which the hypothalamus, the pituitary gland and gonads all work together through different hormones like GnRF, LH, FSH and androgens to get spermatogenesis going. Also melatonin comes along, because it inhibits the release of hormones in the hypothalamus. It has been shown low levels of these fats increase daytime melatonin levels, which are under normal circumstances low during the day. If we increase these fats in our birds diet it could be postulated inhibition of daytime melatonin is realized by which the hormonal axis accelerates and spermatogenesis improves. Important note here is birds get sexually stimulated not only by lengthening daylight hours, but even more by longer wavelengths penetrating the skull and reaching the hypothalamus, this is important as these waves belong to the infrared spectrum of light, and most, if not all, fluorescent light tubes do not emit light in this part of the light spectrum. These receptors, apart from the eye, do need exceptional high levels of DHA, the only omega 3 fat needed in spermatogenesis.

Let’s get to the practical implications of these facts.

If we provide our birds pre breeding with oil, the use of plant oil is preferred. Most of use use wheat germ oil, but this can also be palm oil, soy oil or sunflower oil, the richest oil as to linoleic acid. By the way, brewery by products also exert their action because of their linoleic acid and not because of their vitamin B contents, as often thought.

But we also need arachidonic acid, which cannot be found in plant oils, but are found in animal sources like eggs, but boiling diminishes their content, but even more in abundance in larvae, like pinkies. This, and not only protein content , might be an additional explanation for the success of feeding pinkies pre breeding. I have never understood as many say the need for animal protein as, as long as the amino acid score is right, protein is protein, and eggs do match this. On a dry weight base eggs and pinkies have the same protein content, around 50%, pinkies even having a lower amino acid score, so there has to be another explanation for their fertility promoting action, in which their fat content in linoleic acid and arachidonic acid could be one of the possible explanations.

The fatty acid DTA (22:4 n-6) cannot be given in the food, but is synthesized from DHA, the only omega 3 fat in this context, can be provided through a little bit of fish oil, but as this can cause intestinal problems, oils made from sea microalgae are now produced safe for human use, used by vegetarians and approved by the EU. These oils are better tolerated and are safe to use.

Providing plant oil like wheat germ oil has been the standard for years and seems the way to go, this together with some pinkies, and for the fanatics between us some sea algae oil should provide our birds with all necessary fats for proper male fertility.


Dr. Jan Vanderborght 

Mannelijke vruchtbaarheid en vetzuren.

Sperma van mensen bevat veel polyonverzadigde vetzuren, vooral van de omega 3 reeks. In tegenstelling bevat sperma van vogels vooral polyonverzadigde vetten van de omega 6 reeks. Aangezien vogels niet in staat zijn deze zelf aan te maken moeten ze via het voer opgenomen worden. Aangezien de vruchtbaarheid van onze vogels jaar na jaar lijkt te verminderen moeten wij dan ook oog hebben op elk detail warmee wij deze zouden kunnen verbeteren.


Vogels verschillen van andere dieren enerzijds omdat zij een inwendige bevruchting vertonen en de testis in het lichaam zitten bij een temperatuur van ongeveer 41-43°C. Een ander aspect is dat na de bevruchting de zaadcellen opgeslagen worden in de kanaaltjes van de uterovaginale junctie, zelfs voor een periode van 2 weken, om van daaruit op te klimmen naar het oviduct. Zaadcellen van vogels bevatten veel vetten, voornamelijk in de celwand en bestaat voornamelijk voor een 80% uit fosfolipiden en 20% vrije cholesterol. Deze fosfolipiden bestaan vooral uit polyonverzadigde vetzuren. Als we nu kijken naar de verhouding van omega 3/omega 6 ratio dan zien we dat menselijke spermatozoïden een hoge ratio hebben maar vogels een lage ratio vertonen. Dit kan niet verklaard worden door dieetfactoren en moet dus wel species specifiek zijn.


Gedetailleerde informatie over vetzuren kan iedereen terugvinden op het internet, ons gaat het hier om wat duidelijkheid te brengen in de taak van deze vetten, en vooral het nut in de praktijk. Voor de liefhebbers geef ik toch mee dat de belangrijkste vetzuren in vogel sperma de drie volgende zijn: linolzuur, arachidonzuur, en DTA (22:4 n6).




Het is aangetoond dat door de vetzuur samenstelling van het voer te veranderen men de vetzuur samenstelling van sperma kan veranderen. Maar heel belangrijk hierbij is dat als we dit doen we deze vetten ook moeten beschermen tegen oxidatie door het simultaan verhogen van het aantal antioxidanten in het voer. Het is net op dit punt dat vitamine E, samen met selenium, heel belangrijk is om te voorkomen dat deze vetzuren oxideren, versta kapot gaan. Het vitamine E gehalte van het voer moet verhoogd worden naar 200mg per kilo. Vitamine E, gekend als vruchtbaarheids vitamine speelt op dit proces dus zijn rol in de vruchtbaarheid.


Vetzuren spelen een rol op vier vlakken.


Ten eerste maken zij deel uit van de structuur van de zaadcellen, voornamelijk in de celwanden, maar ook van belang voor de mobiliteit van het sperma. Onvoldoende vetzuren leiden tot een verminderde differentiatie van de zaadcellen en bij een grote tekorten zelfs tot de onmogelijkheid van het aanmaken van zaadcellen. Hoe ouder de man, hoe belangrijker!


Ten tweede zorgen deze vetzuren ervoor dat de zaadcellen langer overleven, meer bepaald in de tubuli van de uterovaginale junctie, en dit voor een periode van 2 weken.


Ten derde stimuleren ze de aanmaak van sperma.


Ten vierde hebben ze een heel belangrijke rol te vervullen in de hormonale controle van de spermatogenese. Vetzuren in de hersenen zijn vooral polyonverzadigde vetzuren, voornamelijk DTA. Wij weten allen dat het opdrijven van het aantal lichturen de vogels aanzet tot broeden, een proces waarbij de hypothalamus, de hypofyse en de testes netjes samenwerken via de secretie van hormonen, GnRH, LH, FSH en testosteron, dit alles om de spermatogenese op gang te krijgen. Ook van belang is het melatonine, omdat aangetoond is dat melatonine de secretie van hormonen in de hypofyse kan blokkeren. Daarbij is het nu zo dat onze vetzuren ervoor zorgen dat de melatonine secretie gedurende de dag laag gehouden kan worden waardoor de hormonale as tussen de hersenen en de testes veel vlotter werkt.


Belangrijk hierbij is toch eens op te merken dat niet alleen het opdrijven van het aantal lichturen vogels broedrijp maken, maar ook door de lange golflentes van het lichtspectrum, waarbij deze niet via de ogen, maar door de schedel de hypothalamus stimuleren. Ik merk dit op omdat de meeste, zoniet alle TL lampen geen licht van het infrarode spectrum uitstralen. Deze receptoren in de hypothalamus hebben vooral één vetzuur nodig, DTA, het enige omega 3 vetzuur van belang bij de spermatogenese.


Genoeg theorie, en even naar de praktijk.


Als we onze vogels voor de kweek een olie willen verstrekken gaat de voorkeur uit naar een plantaardige olie. Sinds jaren gebruiken veel liefhebbers tarwekiemolie, maar dit mag ook een andere plantaardige olie zijn, palm olie, soya olie of, gezien het hoge gehalte aan linolzuur, zonnebloemolie. Terloops wil ik ook opmerken dat het effect van biergist of bakkersgist ook te wijten is aan het linolzuur gehalte en niet aan de vitamines van de B reeks, zoals velen denken.


Arachidonzuur kunnen we niet halen uit plantaardige bronnen, maar verkrijgen wij alleen uit dierlijke bronnen. Hierbij denken wij in de eerste plaats aan eieren, hoewel koken het arachidonzuur gehalte doet dalen, maar nog meer aan larven, zoals pinkies. Dit, samen met het hoge eiwitgehalte van pinkies, kan een bijkomende verklaring zijn voor het opwekken van de broeddrift bij onze vogels bij de voorbereiding van de kweek. Ik heb nooit goed begrepen de bewering van velen dat onze vogels nood hebben aan dierlijke eiwitten, zolang het aminozuur profiel in orde is zijn eiwitten een bron van aminozuren, gelijk vanwaar hun afkomst ook is. Eieren voldoen hieraan voor de volle 100%. Zowel eieren als pinkies, op droge stof basis, hebben een eiwitgehalte van ongeveer 50%, waarbij de aminozuur score van pinkies zelfs slechter is, waarbij het broedopwekkend effect van pinkies misschien in verband staat met hun hoge gehalte van linolzuur en arachidonzuur.


Het laatste vetzuur, DTA (22:4 n-6), kan men niet verstrekken via het voer omdat het moet aangemaakt worden in het lichaam, uitgaande van DHA, het enige omega 3 vetzuur van belang bij de spermatogenese. Hieraan kunnen wij voldoen met het vestrekken van een klein beetje visolie, maar dit geeft dikwijls problemen met de darmen. Daarom heeft men olie gewonnen uit zeealgen op de markt gebracht, veel gebruikt door vegetariërs, heel goed verdragen door de darmen, veilig voor humaan gebruik en goedgekeurd door de EU.


Het gebruik van tarwekiemolie, de standaard sinds decennia, lijkt perfect in orde te zijn, dit samen met een beetje pinkies en voor de volledigheid een beetje olie uit zeealgen, voldoet aan alle normen voor het verstrekken van alle benodigde bouwstenen voor de aanmaak van een sterk en gezond sperma bij de mannen van onze vogels.




Dr Jan Vanderborght